Databank

Definitie van telewerken
(Michaël Geerdink)

Er zijn tientallen definities van telewerken, vele berusten op een opvatting over telewerken. Wij geven hier enkele opvattingen en de daarbij horende definities.

Arbeidslocatie gescheiden van locatie werk- of opdrachtgever
"Telewerken betreft arbeid waarbij door het gebruik van informatie- en communicatietechnologie de arbeidslocatie voor tenminste 20 procent van de arbeidstijd is gescheiden van de locatie van de werk- of opdrachtgever", aldus een rapport van TNO/Universiteit Twente uit 1991. Deze definitie is in de afgelopen jaren goed werkbaar gebleken, zij het dat de omvang van minimaal 20% van de arbeidstijd voortdurend ter discussie heeft gestaan.

Telewerken is flexibilisering
Een andere benadering is om telewerken vanuit de flexibilisering van organisaties te definiëren. Geerdink stelt: "Telewerken betekent flexibilisering van de werkprocessen naar plaats en tijd waarbij de geografische scheiding wordt overbrugd door middel van de telematica". Een interessante website is de Engselse site Flexibility met uitgebreide informatie over telewerken als onderdeel van flexibel werken.

Tijd- en plaatsonafhankelijk werken
Nog beknopter is de omschrijving van De Bruin, oprichter van het TelewerkForum: "Telewerken is tijd- en plaatsonafhankelijk werken, gebruik makend van de informatie- en communicatietechnologie."

Telewerken is een werkmethodiek
Op de site van KPN wordt de volgende definitie van telewerken gegeven: "Telewerken vereist een werkmethodiek waarbij medewerkers gestuurd worden op resultaat en niet op aanwezigheid op kantoor."

Telewerken is vooral geschikt voor werk dat:

  • zelfstandig uit te voeren is
  • concentratie vraagt
  • goed te plannen is
  • geen onmiddellijke face-to-face contact binnen uw bedrijf vergt.

'Telework' of 'telecommuting'?
Jack Nillis, die in het algemeen als de telewerkgoeroe wordt beschouwd, maakt een onderscheid tussen 'telework' en 'telecommuting' (zie ook www.jala.com). 'Teleworking is ANY form of substitution of information technologies (..) for work-related travel; moving the work to the workers instead of moving the workers to work.' Telecommuting is dan 'Periodic work out of the principal office, one or more days per week either at home, a client's site, or in a telework center'. Door zijn formuleringen wordt Nillis vaak in verband gebracht met discussies over de bijdrage van telewerken aan ruimtelijke ordening ('urban planning') en aan de reductie van het woon/werk- verkeer.

Telewerken of thuiswerken?
Nienke Doeve concludeert in haar doctoraalscriptie dat de definities een duidelijk onderscheid moeten maken tussen telewerken en thuiswerken. Bij telewerken wordt dan uitgegaan van het gebruik van informatie- en communicatietechnologie. Verder wijst zij er op dat in veel definities de telewerker via een arbeidsovereenkomst of aanstelling verbonden is aan de opdracht- of werkgever. Maar ook andere verbintenissen kunnen als grond voor telewerken worden aangemerkt, bijv. freelancers en zelfstandigen.

Het verschijnsel telewerken

Het verschijnsel telewerken laat zich niet gemakkelijk omschrijven. Er is telewerken, thuiswerken, tele-/thuiswerk, mobiel werken, 'telecommuting', 'new ways of working' en tal van andere vormen van werken op afstand, zoals telefonisch- en videovergaderen. Vanwege deze verschillende begrippen staan we stil bij wat onder telewerken moet worden verstaan.

De door het TelewerkForum gebruikte definitie van het begrip telewerken luidt: "Telewerken is het flexibiliseren van werk naar plaats en tijd, waarbij gebruik wordt gemaakt van informatie- en communicatie- technologie". Naast deze algemene omschrijving, die van toepassing is op verschillende vormen van samenwerken op afstand, zijn er ook andere definities van telewerken. Om aan te geven dat telewerken meer is dan thuiswerken, spreken wij, in navolging van de Europese Commissie, van E-work.

Telewerken in Nederland zet zich - in vergelijking tot de ons omringende landen - in rap tempo door. Volgens opgave van de Europese Unie kan in Nederland 26% van de werkende bevolking als telewerker worden aangeduid (2003). Dat cijfer zet ons land, naast Scandinavie, in de hoogste regionen van Europa. Onderverdeeld naar soorten telewerkers kan worden gezegd dat in Nederland zo'n 40% van de telewerkers vanuit huis werkt, 22% is te beschouwen als 'self employed' en 40% van de telewerkers wordt 'mobiele telewerkers' genoemd. De opmerkelijke positie van Nederland is ondermeer gebaseerd op de volgende factoren:

  • de ontwikkeling van een agrarische en industriele economie naar een diensteneconomie. Veel werkprocessen worden ondersteund door ICT;
  • de arbeidscultuur bevordert zelfstandig werken;
  • de hardnekkige congestieproblematiek, met name in de Randstad;
  • een hoge computerdichtheid in Nederlandse huishoudens;
  • de taak- en rolverdeling tussen mannen en vrouwen leidt tot de combinatie van werk en zorg in het bijzonder bij vrouwen.